Góc Nhìn KUWIN: Từng bị trả về đội tỉnh vì yêu Vương Hạo, cô vươn lên thành nhà vô địch thế giới, nay sống như người chiến thắng trong cuộc đời

Trước khi đọc bài viết này, kính mời bạn nhấn nút "Theo dõi", điều này không chỉ giúp bạn có thể tham gia tương tác, chia sẻ bất cứ lúc nào, mà còn mang lại cho bạn trải nghiệm sâu sắc hơn và cảm giác gắn bó, xin chân thành cảm ơn sự đồng hành và ủng hộ liên tục của bạn!

Gần đây, huấn luyện viên nổi tiếng của bóng bàn Trung Quốc Vương Hạo gây tranh cãi rộng rãi vì cách điều binh tại chỗ, liên tục lên bảng tìm kiếm nóng trên các nền tảng; không ít người hâm mộ lâu năm nhân dịp này lại lục lại một sự việc quản lý nội bộ của bóng bàn Trung Quốc đã bị phủ bụi từ hai mươi năm trước.

Trong giai đoạn nước rút chuẩn bị cho Olympic Athens 2004, bốn tay vợt chủ lực của đội nữ bị đồng loạt điều về đội tỉnh của mình để chấn chỉnh tư tưởng vì chuyện yêu đương, trong đó có tài năng cắt bóng Phạm Anh – người vừa đăng quang đơn nữ Asian Cup, mới 18 tuổi nhưng đã bộc lộ tố chất ngôi sao lớn.

Điều đáng suy ngẫm là mấy tuyển thủ cốt cán của đội nam có quan hệ tình cảm với họ đều không bị bất kỳ hình thức kỷ luật nào.

Khi đó, dư luận phổ biến lo ngại rằng thông báo rời đội đột ngột này có thể sẽ cắt đứt hoàn toàn con đường thăng tiến trong sự nghiệp của cô gái trẻ; nào ngờ bước ngoặt của số phận lặng lẽ mở ra — quỹ đạo cuộc đời cô sau đó lại vững vàng và chắc chắn hơn phần lớn những người cùng trang lứa.

Thành danh từ thuở thiếu thời lại vướng ải tình, một tờ lệnh điều chuyển khiến cuộc đời rơi xuống đáy vực

Phạm Anh sinh năm 1986 tại Trấn Giang, Giang Tô. Lúc nhỏ cô hơi mũm mĩm, bố mẹ vì muốn cô rèn luyện sức khỏe, điều chỉnh vóc dáng nên năm cô 8 tuổi đã gửi cô vào lớp vỡ lòng bóng bàn ở địa phương.

Không ai ngờ được, cô bé bắt đầu hơi muộn này lại thể hiện khả năng thấu hiểu và sự phối hợp cơ thể vượt trội đối với môn thể thao này.

Từ góc cầm vợt đến phân bố trọng tâm, từ kiểm soát đường cong cú cắt bóng đến nhịp phối hợp bộ chân, những điểm kỹ thuật mà người khác phải mài giũa lặp đi lặp lại cả tuần mới nắm được bước đầu, cô thường chỉ cần hai ba ngày là có thể tái hiện chính xác, cả hình lẫn thần.

Chỉ trong bốn năm ngắn ngủi, Phạm Anh 12 tuổi đã vào được đội bóng bàn tỉnh Giang Tô, 14 tuổi lại được đặc cách đưa vào đội tuyển quốc gia hạng hai, nhanh chóng trở thành một trong những ngôi sao mới có tiềm năng phát triển nhất trong lứa cùng thời.

Phạm Anh chuyên về lối đánh cắt bóng, lối đánh này trong đội hình bóng bàn nữ Trung Quốc thời đó được xem là "tài nguyên chiến lược khan hiếm".

So với phong cách sắc bén kết hợp đánh nhanh với giật bóng phổ biến, lối cắt bóng dựa vào sự biến hóa xoáy cực độ, sự bền bỉ trong phòng thủ kéo dài và tính bất ngờ của những cú kéo phản công khi có cơ hội. Chu kỳ tập luyện dài, hiệu quả chậm, tiêu hao thể lực lớn, nên tay vợt trẻ hiếm khi chủ động chọn con đường này.

Ban huấn luyện lâu nay xếp cô vào diện dự bị trọng điểm, chính là vì coi trọng giá trị độc đáo của lối đánh của cô — kỳ vọng trong tương lai cô sẽ chuyên kiềm chế các tay vợt cắt bóng giỏi của Âu Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc trên đấu trường quốc tế, tạo nên lợi thế đa dạng chiến thuật.

Năm 2003, Phạm Anh 17 tuổi đón khoảnh khắc rực rỡ đầu tiên: ở chung kết đơn nữ Asian Cup, cô liên tiếp hạ gục các đối thủ mạnh, một mạch leo lên ngôi vô địch, danh tiếng nhanh chóng lan khắp làng bóng bàn.

Giới chuyên môn phổ biến khẳng định rằng cô gái cắt bóng có khí chất điềm tĩnh này đã chắc chắn nắm được tấm vé dự Olympic, chỉ là vấn đề thời gian sớm hay muộn.

Cũng chính trong năm này, trong những đợt tập trung khép kín ngày đêm bên nhau, cô và Vương Hạo – cũng là tài năng trọng điểm của đội nam – lặng lẽ nảy sinh tình cảm.

Hai người tuổi tác tương đương, mục tiêu giống nhau, vừa có ngôn ngữ chuyên môn chung khi cùng nghiên cứu độ xoáy giao bóng, kiểm soát điểm rơi, vừa có sự ăn ý trong cuộc sống khi thoải mái chuyện trò cười đùa giữa các buổi tập.

Tuy nhiên khi đó bóng bàn Trung Quốc đang dồn toàn lực chuẩn bị cho Olympic Athens 2004, nội quy đội nghiêm ngặt chưa từng có, "nghiêm cấm tuyển thủ yêu nhau trong nội bộ đội" được coi là đường dây cao thế không được chạm vào.

Tổng huấn luyện viên lúc đó là Thái Chấn Hoa nổi tiếng với cách quản quân nghiêm khắc. Dù trước đó đã có vài trường hợp cá biệt bị khiển trách, nhưng việc một lần trả bốn tay vợt chủ lực tuyến một của đội nữ về nơi xuất thân là lần đầu tiên kể từ khi thành lập đội.

Hai người chỉ đành chuyển sang duy trì mối quan hệ một cách bí mật, nhưng cuối cùng vẫn không tránh khỏi sự quan sát nhạy bén của ban quản lý.

Tại buổi họp động viên tập huấn mùa đông đầu năm 2004, tổng huấn luyện viên công bố quyết định kỷ luật trước toàn đội: bốn người Bạch Dương, Hầu Anh Siêu, Lý Nam, Phạm Anh vì chuyện yêu đương ảnh hưởng đến nhịp độ chuẩn bị bình thường, kể từ ngày hôm đó bị tước tư cách tập trung đội tuyển quốc gia, trở về đội tỉnh của mình để suy ngẫm tư tưởng và tập luyện củng cố nền tảng trong ba tháng.

Cả hội trường lập tức chìm vào im lặng. Chỉ cần suy xét một chút sẽ thấy, đối tượng qua lại của bốn nữ tuyển thủ đều là những trụ cột tuyệt đối của đội nam như Mã Lâm, Vương Hạo, nhưng người phải chịu trách nhiệm cuối cùng chỉ có phía nữ.

Phạm Anh 18 tuổi, ánh hào quang trên bục vô địch châu Á còn chưa tắt, đã quay lưng thu dọn hành lý rời Bắc Kinh, từ một tài năng mới của đội tuyển quốc gia được vạn người chú ý, đột ngột trở thành một thành viên bình thường trong nhà tập của đội Giang Tô.

Những ngày đó cô chịu áp lực kép: bên ngoài không ngừng có những tiếng nói nghi ngờ, có người tiếc cho cô bỏ lỡ thời kỳ vàng, cũng có người bất bình trước sự bất công trong việc thực thi quy định; nhưng cô trước sau không hề lên tiếng công khai, chỉ lặng lẽ đeo túi vợt, lên đường trở về.

Ẩn mình tích lực rồi trở lại Bắc Kinh, danh thủ cắt bóng cuối cùng đứng trên đỉnh thế giới

Những ngày trở về đội tỉnh là giai đoạn lắng đọng tĩnh lặng nhất nhưng cũng sâu dày nhất trong sự nghiệp của Phạm Anh.

Từ nhà tập tiêu chuẩn của đội tuyển quốc gia chuyển sang sân tập của đội địa phương với cơ sở vật chất tương đối đơn sơ, cơ cấu ban huấn luyện, trình độ bạn tập, hậu cần đều có sự chênh lệch rõ rệt, có thể tưởng tượng được sự hụt hẫng về tâm lý.

Nhưng cô không hề suy sụp hay buông thả, ngược lại biến nỗi tủi thân thành động lực: người đời khẳng định cô khó mà vươn lên lần nữa, thì cô sẽ dùng thực lực gõ cửa đội tuyển quốc gia, để mọi nghi ngờ tự sụp đổ.

Lối đánh cắt bóng đòi hỏi dự trữ thể lực cực cao, quãng đường di chuyển trung bình mỗi ván vượt xa các tay vợt tấn công. Để củng cố nền tảng, Phạm Anh kiên trì mỗi sáng dậy lúc năm rưỡi, đều đặn không sai một ngày hoàn thành ba cây số chạy việt dã mang tạ, bất kể nóng lạnh.

Thời gian tập thông thường là sáu tiếng, cô chủ động kéo dài lên hơn tám tiếng; lặp lại động tác cắt bóng hàng nghìn lần khiến cánh tay nhức mỏi không nhấc lên nổi, cô chườm đá cho đỡ rồi tiếp tục tập thêm; mặt vợt mòn nhẵn ba lần, đế giày mòn thủng hai đôi, cô chưa từng than khổ một lời.

Để khắc phục điểm yếu thiếu ổn định ở khâu phản công, cô liên tục nhiều tháng tập kéo giật cố định điểm với máy bắn bóng tốc độ cao, không ngừng điều chỉnh thời điểm đánh bóng và góc ma sát, tần suất di chuyển bộ chân cao đến mức huấn luyện viên tập cùng phải liên tục thán phục.

Nhờ sự tự rèn luyện gần như khắt khe này, chưa đầy 22 tháng, Phạm Anh đã liên tục đạt thành tích tốt tại các giải đấu quan trọng như giải vô địch toàn quốc, vòng loại Đại hội Thể thao toàn quốc, với màn thể hiện tổng thể không thể tranh cãi, cô một lần nữa nhận được lệnh triệu tập của đội tuyển quốc gia.

Phạm Anh trở lại đội tuyển quốc gia đã rũ bỏ sự sắc sảo non nớt, thay vào đó là khả năng kiểm soát nhịp độ điềm tĩnh và khả năng ứng biến chiến thuật lão luyện.

Những cú cắt bóng của cô có biên độ xoáy lớn, độ xoáy biến hóa khôn lường, diện tích phòng thủ rộng, được các đối thủ quốc tế gọi là "bức tường cao su có độ bám cực mạnh"; một khi đối thủ nôn nóng mắc lỗi, những cú né người kéo phản công hoặc đột kích đường thẳng được tung ra tức thì của cô thường là đòn chí mạng.

Những nữ tay vợt hàng đầu hoạt động trên làng bóng bàn thế giới thời kỳ đó — danh thủ Singapore Phùng Thiên Vy, tay vợt được yêu thích của Nhật Bản Fukuhara Ai, danh thủ cắt bóng Hàn Quốc Kim Kyung-ah — đều từng nếm thất bại khi đối đầu cô.

Năm 2009 là năm bùng nổ sau thời gian dài tích lũy của Phạm Anh.

Cô cùng Tào Trăn giành chức vô địch đôi nữ giải Slovenia mở rộng; ngay sau đó tại giải Ba Lan mở rộng, cô tạo đột phá cá nhân, giành trọn cả hai chức vô địch đơn nữ và đôi nữ; thứ hạng thế giới một mạch tăng lên vị trí thứ mười, làm mới kỷ lục thứ hạng cao nhất trong lịch sử của các tay vợt cắt bóng nữ Trung Quốc.

Từ một nhân vật gây tranh cãi bị tạm đình chỉ tư cách, trưởng thành thành danh thủ tiêu biểu vững vàng trong top 10 thế giới, cô đã dùng tròn năm năm ròng rã, đánh từng cú bóng một để giành lấy phẩm giá và vinh quang của riêng mình.

Tại World Cup đồng đội 2011 ở Magdeburg, Đức, Phạm Anh được chọn vào đội hình năm người dự giải của đội tuyển Trung Quốc. Ở giải đấu này, đội Trung Quốc thế như chẻ tre, trong trận chung kết thắng tuyệt đối đội Nhật Bản 3-0, lập nên kỳ tích chưa từng có là năm lần liên tiếp vô địch nội dung đồng đội nữ.

Dù ở giai đoạn chung kết cô không được ra sân, nhưng những ai thực sự hiểu cách vận hành của bóng bàn Trung Quốc đều rõ: vai trò không thể thay thế của cô trong tập thể vượt xa những gì số liệu ra sân có thể đo lường.

Là tay vợt cắt bóng thuần túy duy nhất còn lại trong đội, cô là đối tượng mô phỏng cốt lõi trong các buổi tập đối kháng hằng ngày của các tuyển thủ chủ lực — chỉ có tập đối kháng cường độ cao với cô, các tay vợt chủ lực mới thực sự thích nghi được với nhịp độ cắt bóng, giải mã quy luật xoáy, từ đó ung dung đối phó với các cao thủ cắt bóng nước ngoài tại các giải quốc tế lớn.

Đứng trên bục nhận giải vô địch World Cup đồng đội, Phạm Anh trở thành nhà vô địch thế giới thứ 103 trong lịch sử bóng bàn Trung Quốc, đồng thời là tay vợt nữ Trung Quốc đầu tiên sau mười một năm kể từ năm 2000 một lần nữa đứng trên đỉnh thế giới với lối đánh cắt bóng.

Tấm huy chương vàng này đặc biệt nặng ký — nó không phải vinh dự được ban tặng, mà là vì sao do chính tay cô hái xuống sau khi một mình vượt qua đáy vực, leo lên những đỉnh núi hiểm trở.

Khi các vấn đề như thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, chấn thương chóp xoay vai tích tụ sau nhiều năm tập luyện cường độ cao ngày càng bộc lộ rõ, phong độ thi đấu của Phạm Anh dần đi vào giai đoạn đi xuống tự nhiên.

Năm 2014, ở tuổi 28, cô chính thức tuyên bố treo vợt, khép lại hành trình bóng bàn chuyên nghiệp kéo dài hai mươi năm.

Cô từng trải qua những khoảnh khắc đỉnh cao trong tiếng reo hò của vạn người, cũng từng đi qua giai đoạn đáy vực cô độc lặng thầm; từng giành vinh dự cao nhất cấp châu Á, cũng đã chạm tới giấc mơ vô địch thế giới; sự nghiệp tuy có đôi chút tiếc nuối nhưng nhìn chung vẫn trọn vẹn và đủ đầy.

Cùng năm giải nghệ, Phạm Anh tổ chức đám cưới tại Thượng Hải. Chú rể Cao Hân là người đồng hương Trấn Giang của cô, cũng xuất thân là vận động viên bóng bàn chuyên nghiệp, từng đại diện Trung Quốc giành chức vô địch đồng đội nam tại Đại hội Thể thao Sinh viên Thế giới, sau khi giải nghệ gắn bó với Thượng Hải làm công tác giáo dục thể thao cho thanh thiếu niên.

Hai người cùng tuổi, cùng quê, con đường trưởng thành trùng khớp đến mức cao, từ món mì nắp nồi và bánh bao nhỏ ở quê nhà đến chi tiết kỹ thuật vặn giật trái tay, lúc nào cũng có những chủ đề và điểm đồng cảm nói mãi không hết.

Tiệc cưới này được giới bóng bàn coi là sự kiện ấm áp của năm, dàn phù dâu đặc biệt nổi bật.

Trần Mộng và Tào Trăn khi đó vẫn đang thi đấu ở đội tuyển quốc gia đã đặc biệt xin phép Tổng cục, bay từ Bắc Kinh đến Thượng Hải để làm phù dâu.

Khi đó Trần Mộng còn chưa bắt đầu hành trình Grand Slam, vẫn là cô em khiêm tốn, kín đáo trong đội, mặc lễ phục tông màu nhã nhặn, lặng lẽ đứng bên cạnh đàn chị, chu đáo hỗ trợ mọi thủ tục suốt buổi lễ.

Đồng đội Lưu Thi Văn cũng đến tận nơi chúc mừng, đồng thời đăng ảnh chụp chung lên mạng xã hội kèm lời chúc chân thành: "Chúc chị Anh cả đời vui vẻ, năm tháng bình an."

Sau đó, khi về Trấn Giang tổ chức tiệc cảm ơn bổ sung, nhiều nhà vô địch thế giới quê Trấn Giang như Tần Chí Tiễn, Ổ Na đều trở về chung vui; Lưu Quốc Lương tuy bận công việc không thể đích thân đến, cũng nhờ người mang tới thư chúc mừng viết tay và cây vợt kỷ niệm đặt làm riêng.

Một nửa lực lượng bóng bàn Trung Quốc tề tựu gửi lời chúc phúc, tình cảm sâu đậm ấy không phải tự nhiên mà có, mà là danh tiếng nhân cách được Phạm Anh tích lũy từng chút một trong hai mươi năm luôn giữ triết lý sống chân thành với mọi người, làm việc khiêm tốn.

Sau khi kết hôn, Phạm Anh không dừng bước, trước tiên cô vào Học viện Bóng bàn Trung Quốc học nâng cao, theo học bài bản chương trình thạc sĩ huấn luyện thể thao, không ngừng củng cố nền tảng lý luận.

Học xong, cô cùng chồng trở về Trấn Giang khởi nghiệp, mở một trung tâm đào tạo bóng bàn chuyên về giáo dục vỡ lòng cho trẻ em.

Nhà tập nằm ở một góc phố rợp bóng cây ngô đồng trong khu phố cũ, diện tích chỉ khoảng hai trăm mét vuông nhưng chỗ nào cũng toát lên sự tâm huyết: sàn nhà được đánh bóng chống trơn định kỳ, chiều cao bàn bóng được điều chỉnh tỉ mỉ theo từng độ tuổi, trên tường treo những bức ảnh độ nét cao về các trận đấu thời trẻ của cô, nhưng cô rất hiếm khi chủ động kể cho học viên nghe những câu chuyện phía sau, chỉ mong các em toàn tâm toàn ý dồn vào từng cú vung vợt.

Là người kế thừa kỹ thuật cắt bóng, cô hiểu rõ lực lượng kế cận của lối đánh này trong nước hiện đang teo tóp nghiêm trọng — phần lớn phụ huynh có xu hướng cho con học hệ thống đánh nhanh kết hợp giật bóng có tính thưởng thức cao hơn, nên cô quyết tâm lấy kinh nghiệm của bản thân làm mẫu, dày công thiết kế khóa học nhập môn cắt bóng phù hợp cho trẻ em vỡ lòng, nỗ lực vun đắp thế hệ mới cho ngọn lửa cắt bóng.

Phạm Anh trong cuộc sống đã sống được hình mẫu lý tưởng mà nhiều người mơ ước. Năm thứ ba sau khi kết hôn, con gái lớn chào đời bình an; hai năm sau, cậu con trai nhỏ cũng thuận lợi ra đời, có đủ nếp đủ tẻ, vừa vặn ghép thành một chữ "hảo" (tốt đẹp) trọn vẹn.

Giờ đây, trang cá nhân trên mạng xã hội của cô gần như không còn dấu vết những chuyện cũ thời đội tuyển quốc gia, thay vào đó là từng khoảnh khắc trưởng thành của các con: người anh tập tấn công thuận tay dưới sự chỉ dẫn của bố, cô em nhón chân bắt chước động tác vung vợt, cả nhà quây quần bên bàn bóng cùng thưởng thức trà trái cây, tiếng cười trong trẻo và kéo dài.

Phạm Anh của hôm nay giữ một nhà tập nhỏ ở quê hương, đồng hành cùng hai con từ từ lớn lên, cuộc sống bình dị mà vững chãi, êm đềm lâu dài mà ấm áp, đầy sức sống.

Còn Vương Hạo năm xưa thì chọn ở lại hệ thống huấn luyện của đội tuyển quốc gia, nay đã là huấn luyện viên vàng bày mưu tính kế bên đường biên Olympic, đi trên một con đường sự nghiệp rực rỡ khác.

Hai người từ những rung động tình cảm thời thanh xuân đến khi mỗi người đi về những núi sông khác nhau của cuộc đời, trước sau không còn công khai nhắc lại chuyện cũ, như thể thời gian đã dịu dàng phủ lên mọi dấu vết.

Thường có người cảm thán rằng tờ thông báo rời đội năm đó có lẽ đã kết thúc sớm một bản đồ sự nghiệp vốn có thể rực rỡ hơn của Phạm Anh.

Nhưng nhìn lại con đường cô đã đi qua: sự cần mẫn bền bỉ sau khi rời xa ánh đèn sân khấu, sự chăm chỉ vững vàng khi bám rễ nơi quê nhà, sự dịu dàng tinh tế khi nuôi dạy con cái, sự kiên trì gìn giữ khi truyền lại tay nghề — thứ hạnh phúc đời thường có thể chạm vào, có thể cảm nhận, có thể ôm lấy mỗi ngày như vậy chưa chắc đã kém cạnh ánh hào quang chói lọi trong khoảnh khắc trên bục nhận giải.

Cuộc đời vốn không có khuôn mẫu chuẩn mực, trung thành với trái tim, phù hợp với năng khiếu, bước đi không ngừng, đó chính là sự viên mãn đáng trân trọng nhất.

Tài liệu tham khảo

1. NetEase

2. Sohu

3. Trang web chính thức của Hiệp hội Bóng bàn Trung Quốc